مردانى چون عبد الرحمن كواكبى ، سيد جمال الدين اسدآبادى ، محمد عبده ، نائينى و اقبال و بشير ابراهيمى پيشروان آن بينش جديد از توحيد و اسلام و نخستين احساس كنندگان درد و طلب نوين اسلامى و پايه گذاران مليت جديد توحيد بودند و اين نالهء اقبال لاهورى است كه چون نسيم سحرى دلهاى خفته و وجدانهاى متفرق مسلمين را بيدار مىكند و رسالت خدمتگزارى بىمنّت خلق خدا و بشارت آزادى و آزادگى نوع بشر را به ياد آنها مىآورد : اى غنچهء خوابيده چو نرگس نگران خيز * كاشانهء ما رفت به تاراج غمان خيز از نالهء مرغ سحر ، از بانگ اذان خيز * وز گرمى هنگامهء آتش نفسان خيز از خواب گران ، خواب گران ، خواب گران خيز . از خواب گران خيز درياى تو درياست كه آسوده چو صحراست ؟ ! * درياى تو درياست كه افزون نشد و كاست ؟ ! بيگانهء آشوب و نهنگ است ، چه درياست ؟ ! * از سينهء چاكش صفت موج روان خيز از خواب گران ، خواب گران ، خواب گران خيز . از خواب گران خيز فرياد ز افرنگ و دلاويزى افرنگ * فرياد ز شيرينى و پرويزى افرنگ عالم همه ويرانه ز چنگيزى افرنگ * معمار حرم ، باز به تعمير جهان خيز از خواب گران ، خواب گران ، خواب گران خيز . از خواب گران خيز